Woda podobnie jak i powietrze jest niezbędna do życia ludzi oraz zwierząt. Człowiek bez wody i pożywienia może wyżyć tylko kilka dni, a z wodą nawet do miesiąca. Wszystkie procesy życiowe w organizmie zachodzą w środowisku wodnym. Służy ona do utrzymania czystości w bezpośrednim otoczeniu człowieka i higieny osobistej.

Woda musi odpowiadać wymaganiom sanitarnym określonym w zał. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia. Powinna być bezpieczna dla zdrowia tzn. bez nadmiaru związków żelaza, magnezu, wapnia, bezbarwna, klarowna, bezwonna, orzeźwiająca w smaku, bez bakterii chorobotwórczych, pasożytów zwierzęcych, ich larw i jaj. Woda do picia powinna zwierać niewielkie ilości związków chemicznych, takich jak: jod, fluor i inne mikro i makro elementy określone w w/w rozporządzeniu.

 Ujęcia wody ze względu na ich geologiczne pochodzenie można podzielić na: ujęcia pochodzenia kredowego, trzeciorzędowego, czwartorzędowego oraz czwartorzędowo – kredowego.

Ujęcia pochodzenia kredowego charakteryzują się niską zawartością żelaza, manganu oraz niską zawartością wapnia. W/w ujęcie posiada natomiast wysoką zawartość fluorków, sodu i boru.

Ujęcia pochodzenia czwartorzędowo – kredowego charakteryzują się niską zawartością fluorków, natomiast zawartość wapnia, żelaza i manganu jest wysoka. Zawartość wapnia w porównaniu do ujęć pochodzenia kredowego jest 6 razy większa.

Ujęcia pochodzenia trzeciorzędowego i czwartorzędowego charakteryzują się wysoką zawartością manganu i żelaza.

Wody z powiatów malborskiego i sztumskiego są pochodzenia kredowego oraz czwartorzędowo – kredowego.

 Zabezpieczenie systemu zaopatrzenia w wodę przed zanieczyszczeniami stanowi pierwszą linię obrony jakości wody. Ochrona źródeł wody, jako najlepsza metoda zapewnienia bezpiecznej wody pitnej, powinna być rozwiązaniem preferowanym w stosunku do uzdatniania zanieczyszczonej wody w takim stopniu, aby nadawała się ona do spożycia.
Zasoby wodne powinny być, najbardziej jak to tylko możliwe, chronione przed zanieczyszczeniem odchodami ludzkimi i zwierzęcymi, które mogą zawierać wiele chorobotwórczych bakterii, wirusów i pierwotniaków, a także pasożyty jelitowe z grupy robaków. Niewystarczająca ochrona zasobów wodnych i nieskuteczne uzdatnianie wody naraża społeczeństwo na ryzyko wybuchów epidemii chorób przewodu pokarmowego i

innych chorób zakaźnych.

Potencjalne konsekwencje mikrobiologicznego zanieczyszczenia wody są tak poważne, że zawsze ogromne znaczenie ma jego kontrola. W przypadku zanieczyszczenia wody władze samorządowe muszą dostarczyć wodę mieszkańcom swoich gmin np. w beczkowozach.
Dla organizmów patogennych nie istnieje dolna dopuszczalna granica zawartości organizmów chorobotwórczych, a więc woda przeznaczona do konsumpcji, do przygotowywania posiłków i napojów lub do celów higienicznych nie powinna w ogóle zawierać organizmów patogennych dla człowieka. Ponieważ termotolerancyjne bakterie grupy coli są łatwo wykrywalne, pełnią one istotną rolę jako wskaźniki efektywności uzdatniania wody ze względu na usuwanie bakterii występujących w kale.

Zbyt wysoka zawartość fluorków, sodu, boru, żelaza, manganu oraz niska twardość ogólna CaCO₃ wpływają negatywnie na zdrowie ludzkie tj. wody bardzo miękkie poniżej 75 mg CaCO₃/dm³ są szkodliwe dla organizmu, ponieważ ługują z niego sole wapnia i inne co powoduje problemy z układem kostnym, zaburza prawidłową pracę mięśni, w tym mięśnia sercowego. W związku z negatywnym oddziaływaniem wód miękkich zaleca się minimalną twardość wód pitnych na poziomie 150 mg CaCO₃/dm³. W zależności od oddziaływania innych czynników, takich jak pH i zasadowość, woda o twardości około 200 mg/dm³ może powodować osadzanie się kamienia w urządzeniach uzdatniających, w sieci wodociągowej oraz w instalacjach i zbiornikach wewnątrz budynków. Jest także powodem nadmiernego zużycia mydła pociągającego za sobą tworzenie brudnego osadu. W wyniku podgrzewania twarda woda tworzy osady kamienia kotłowego (węglan wapnia). Z drugiej strony miękka woda o twardości poniżej 100 mg CaCO₃/dm³ cechuje się niską pojemnością buforową i dlatego może przyspieszać korozję rur wodociągowych. Twardość ogólna w wodociągu publicznym Malbork przed uruchomieniem nowej stacji uzdatniania wody była na poziomie 50 mg CaCO₃/dm³, zaś po uruchomieniu w/w stacji jest na poziomie 270 mg CaCO₃/dm³.

Fluor jest pierwiastkiem niebezpiecznym, może wnikać do organizmu człowieka przede wszystkim droga oddechową i pokarmową. Możliwe jest również wchłanianie przez skórę. Przyjmuje się, że dostarczenie do organizmu ponad 6 mg fluoru na dobę przez dłuższy czas może spowodować zatrucia przewlekłe. Najniebezpieczniejszą chorobą wywołaną zatruciem przewlekłym związkami fluoru jest fluoroza. Obniżona przez fluorki aktywność wielu enzymów, a zwłaszcza fosfatazy, stanowi główna przyczynę zaburzeń gospodarki fosforanowo-wapniowej, co może prowadzić do odwapnienia kości z rozrostem części zbitej. Fluorzyca zębów charakteryzuje się zmianami barw uzębienia (pojawiają się matowobiałe lub ciemnobrunatne plamy), odmiennym kształtem i wielkością zębów oraz podatnością na próchnicę. 

Mangan w stężeniach przekraczających 0,1 mg/litr powoduje brudzenie urządzeń sanitarnych i prania, a także wywołuje niepożądany smak napojów. Obecność manganu  w wodzie do picia, tak jak i żelaza, może prowadzić do narastania osadów w sieci dystrybucyjnej. Stężenia poniżej 0,1 mg/litr są zwykle akceptowane przez konsumentów. Już przy stężeniu 0,2 mg/litr mangan często tworzy osady w rurach, z których może odpadać w postaci czarnego strątu. Zalecana ze względów zdrowotnych wartość dla manganu jest 4 razy wyższa niż próg jego akceptowalności na poziomie 0,1 mg/litr.

Beztlenowe wody podziemne mogą zawierać jony żelazawe w stężeniach osiągających kilka miligramów na litr, co nie powoduje zmian zabarwienia lub mętności o ile woda jest pompowana ze studni bezpośrednio. Jednak w kontakcie z powietrzem jon żelazawy utlenia się do żelazowego, powodując pojawienie się budzącej sprzeciw czerwono-brązowej barwy wody. Żelazo sprzyja również wzrostowi "bakterii żelazowych", które czerpią energię utleniania jonów żelazawych  do żelazowych i w wyniku tego procesu wewnątrz rur osadza   się szlamowata wyściółka.  Na poziomach przekraczających 0,3 mg/litr żelazu brudzi pranie i armaturę sanitarną. Stężenia żelaza poniżej 0,3 mg/l zazwyczaj nie wykrywa się smakiem, choć można zauważyć mętność i barwę. Ze względów zdrowotnych nie zaproponowano żadnej zalecanej wartości dla żelaza.

 

---