Świadczenia rodzinne są przewidziane przez ustawodawstwa wszystkich państw członkowskich, ale ich charakter i wysokość są bardzo zróżnicowane w poszczególnych państwach. Tak jak w przypadku innych świadczeń, państwo które jest odpowiedzialne za wypłacanie świadczeń rodzinnych, ma obowiązek uwzględniać okresy ubezpieczenia lub zatrudnienia osiągnięte w ramach ustawodawstwa innych państw członkowskich, jeśli jest to konieczne do spełnienia warunków dotyczących uprawnień do świadczenia.

Samorząd Województwa realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy:

 

Aktualnie obowiązujące podstawowe przepisy prawne:

 

 

 

 

Zmiany w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wprowadziła od dnia 1 maja 2010 r. reforma sytemu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na mocy ww. przepisów nowych rozporządzeń Rady i Parlamentu Europejskiego (WE).

Szczegółowa interpretacja postanowień rozporządzeń 883/2004 oraz 987/2009 została zawarta w nowych decyzjach i zaleceniach Komisji Administracyjnej ds. Zabezpieczenia Społecznego.

 

Ww. rozporządzenia wydano w oparciu o Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską.
Są one łącznikami między systemami narodowymi, mającymi ułatwić obywatelom państw członkowskich przemieszczanie się w granicach Unii Europejskiej, przy zachowaniu ich uprawnień w zabezpieczeniu społecznym. Obowiązująca moc Rozporządzeń
w państwach członkowskich i w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie oznacza natomiast unifikacji systemów zabezpieczenia społecznego. Unia Europejska nie realizuje bowiem jednego, narodowego modelu polityki społecznej, ani nie ustala też odgórnie płac minimalnych, czy minimum socjalnego. Państwa członkowskie zachowują prawo do tworzenia własnych systemów ubezpieczeń społecznych, do określania wysokości składek
i świadczeń, a także – warunków ich nabywania lub ustalania wieku emerytalnego itp. Zatem każde państwo członkowskie najpierw stosuje własne ustawodawstwo, a dopiero gdy narodowe przepisy państwa członkowskiego są sprzeczne z przepisami wspólnotowymi lub nie regulują danego zagadnienia, pierwszeństwo mają Rozporządzenia Rady.

 

 

 

 Od 1 maja 2010 r. z zakresu przedmiotowego przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyłączone są świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zmiana ta wynika z wejścia w życie rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia 1 maja 2010 roku prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala wyłącznie organ właściwy tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm.).

 

Od dnia 01.05.2010 r. formularze z serii E 400 zostają zastąpione przez standardowe dokumenty elektroniczne (SED). Wyjątek od powyższej zasady stanowią dwie sytuacje:

 

 

 

Instytucją występującą z formularzem serii E 400 jest instytucja właściwa do wypłaty świadczeń w kraju zatrudnienia wnioskodawcy. Instytucja ta przesyła formularz wypełniony
w części A i ostemplowany w rubryce 5 części A do instytucji właściwej  w kraju zamieszkania członków rodziny wnioskodawcy.

Formularze serii E 400 powinny być wydane przez instytucje właściwe Państw Członkowskich w języku urzędowym danego kraju. Formularze powinny spełniać wymogi formalne, powinny być w części A wypełnione i ostemplowane pieczęcią urzędową oraz podpisane przez urzędnika. Formularze unijne z serii E 400 składają się z „części A i B”.

 

 

 

Do wypełnienia formularza E 411 niezbędne jest dostarczenie:

Do wypełnienia formularza E 401 niezbędne jest dostarczenie:

 

 

Zgodnie z art.68 ust.3 rozporządzenia 883/2004 instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, w której zostanie złożony wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa ( w tym wypadku  w instytucji polskiej), to instytucja ta niezwłocznie przekazuje wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa i  informuje o tym zainteresowanego (wnioskodawcę).
W tej sytuacji Marszałek Województwa Pomorskiego podejmuje decyzję tymczasową
(provisional decision on competence and benefits providet) i przekazuje wniosek do instytucji właściwej za granicę. Instytucja właściwa ciągu 2 miesięcy zajmuje stanowisko w sprawie, i albo, uznaje swoją kompetencję do przyznania i wypłaty świadczeń rodzinnych (w wysokości przewidzianej tamtym ustawodawstwem) albo kwestionuje decyzję tymczasową wydaną przez polska instytucję właściwą. Wtedy po wymianie komunikatów może dojść do sytuacji kiedy obie instytucje wejdą w spór przed Komisją Administracyjną ds. Zabezpieczenia Społecznego – która w okresie 6 miesięcy wskazuje instytucję, która powinna wypłacić świadczenia rodzinne.

Możliwa też jest sytuacja kiedy zostanie wypłacony dodatek dyferencyjny. Wynika to z tego, że uprawnienia do świadczeń rodzinnych przysługują na mocy ustawodawstwa więcej niż jednego państwa – a w związku z tym rodzina powinna otrzymać najwyższą kwotę świadczeń przewidzianą przez ustawodstwo jednego z tych dwóch państw. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny   dla sumy, która przekracza tę kwotę. Przepisy antykumulacyjne zawarte w rozporządzeniach zobowiązują państwa członkowskie do zawieszania kwoty świadczeń rodzinnych w przypadku, gdy pierwszeństwo ma inne państwo członkowskie.

 

Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej

Referat Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego

 ul. Okopowa 21/27, 80 – 810 Gdańsk

 

W razie pytań prosimy o kontakt telefoniczny w godzinach 7:45 – 15:45

 

 

 

---