Wystawa pokazuje jak różna jest twórczość ojca i syna. Jacek Malczewski miał niezwykłą umiejętność przedstawiania rzeczywistości. Pokazywał postaci ludzkie naturalnej wielkości, w najbardziej śmiałych postawach i ruchach; osiągnął absolutne mistrzostwo w oddaniu twarzy i rąk, a także w rzeźbiarskim sposobie malowania głów. Stworzył własny styl, pełen symboliki, przemawiający silnie do wyobraźni i uczuć, bardzo literacki. Z kolei Rafał Malczewski malował w sposób bardzo uproszczony. Zachwycają jego drobne figurki zagubione w pejzażu. Domy, drzewa, pociągi traktowane jak zabawki. Małe stacyjki kolejowe, na których nic się nie dzieje. Artysta przedstawiał pogodną sielankowość, spokojną egzystencję na łonie przyrody, poza światem wielkich wydarzeń.

Polskim odbiorcom Jacek Malczewski znany jest przede wszystkim jako twórca obrazów z pod znaku symbolizmu. Ten okres twórczości artysty rozpoczął się pod koniec XIX wieku, kiedy to wyjechał on po raz drugi wyjechał do Monachium. Zetknął się tam z twórczością Arnolda Böcklina, Franza Stucka, Hansa Thomy. Od pobytu w Monachium rozpoczyna się w twórczości Jacka Malczewskiego faza dojrzałego symbolizmu, z zawsze obecną problematyką losu ojczyzny, człowieka, artysty, sztuki.

Jacek Malczewski zmarł 8 października 1929 r. w Krakowie. Został pochowany na Skałce obok sarkofagów Henryka Siemiradzkiego i Stanisława Wyspiańskiego. Jacek Malczewski przez całe twórcze życie malował podobizny osób mu najbliższych – ojca, matki, żony, sióstr (Heleny i Bronisławy). Najczęściej jednak uwieczniał na obrazach córkę Julię i syna Rafała. Te przepojone liryzmem portrety wiele mówią o wyjątkowej relacji ojca z dziećmi. Ze szczególną pasją malował autoportrety. Wiernie odtwarzał w nich rysy zewnętrzne, nie próbując prawie nigdy zdradzać swoich przeżyć. Znajdujące się na wystawie autoportrety są w pewnym sensie przewodnikami po całej ekspozycji.

Na wystawie prezentowanej w Muzeum Narodowym w Gdańsku jest wiele znakomitych symbolicznych kompozycji, m.in. Zatruta studnia z chimerą, Syrena i trytony, U studni, Pejzaż zimowy. Artysta malował obrazy nasycone symbolami, oscylujące wokół problemów miłości, cierpienia, śmierci, spraw narodowych i ogólnoludzkich. Poetycka symbolika jego dzieł weszła na trwałe do naszej zbiorowej wyobraźni. Symbole wywodzące się z mitologii, Starego i Nowego Testamentu malarz interpretował indywidualnie, wiążąc je z tradycją polską. W kompozycjach o tematyce religijnej nie przestrzegał przyjętych konwencji, Chrystusowi i świętym często nadawał własne rysy (Chrystus w Emaus, Święty Franciszek).

Druga część wystawy jest poświęcona twórczości syna Jacka Malczewskiego – Rafała. Rafał Malczewski urodził się 24 października 1892 r. w Krakowie. Podobnie jak ojciec uczył się w gimnazjum św. Jacka. Studiował w Wiedniu filozofię, architekturę i agronomię. Często przebywał w pracowni wiedeńskiej ojca, gdzie uczył się malarstwa. W 1957 r. uległ częściowemu paraliżowi, co położyło kres jego twórczości malarskiej. Rafał Malczewski był także pisarzem. Napisał m.in. Narkotyk gór, Nowele tatrzańskie, Pępek świata. Wspomnienia o Zakopanem, Późna jesień. Zmarł 15 lutego 1965 r. w Montrealu, tam też został pochowany.

Rafał Malczewski malował przede wszystkim pejzaże, najczęściej górskie – w Polsce malował Tatry, na emigracji – Góry Św. Wawrzyńca i Góry Skaliste, ale także widoki małych miasteczek. Jest on także autorem dużego i świetnego zestawu dzieł o tematyce przemysłowej. Jednym z motywów dominujących w obrazach Rafała Malczewskiego jest znikomość człowieka – drobne, śmieszne figurki ludzkie, maleńkie wobec ogromu przyrody, wobec potężnego, dominującego świata techniki. Ulubionym tematem obrazów artysty są też małe stacyjki, wagony, semafory, zwrotnice, sieci szyn.  Malował techniką olejną, ale częściej w akwareli.

Urządzenie wystawy poświęconej twórczości Jacka i Rafała Malczewskich, najpierw w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, a obecnie w Muzeum Narodowym w Gdańsku, nie byłoby możliwe bez życzliwej postawy dyrektorów i kustoszy wielu muzeów oraz kolekcjonerów prywatnych. Niekwestionowaną wartością tej ekspozycji jest fakt, że oprócz zaprezentowanych dużych zestawów obrazów z Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu znajduje się na niej wiele arcydzieł z siedemnastu kolekcji prywatnych, których właściciele pragnęli zachować anonimowość.

Bilet uprawniający do wejścia na wystawę upoważnia jednocześnie do wejścia do Oddziału Sztuki Nowoczesnej – Pałac Opatów Muzeum Narodowego w Gdańsku, gdzie eksponowanych jest pięć obrazów Jacka Malczewskiego ze zbiorów tego Oddziału. W zbiorach Oddziału znajduje się w sumie 6 prac malarskich Jacka Malczewskiego, z czego 5 jest prezentowanych na Galerii Stałej Polskiej Sztuki Nowoczesnej. W posiadaniu Muzeum znalazły się drogą zakupów i darowizny jako poszerzenie i uzupełnienie Galerii Stałej, która bez prezentacji twórczości najbardziej znanego polskiego symbolisty, obok Stanisława Wyspiańskiego czołowego reprezentanta Młodej Polski, byłaby niepełna.

Zobacz ceny biletów

Wystawie „Jacek i Rafał Malczewscy” towarzyszyć będzie bogaty program edukacyjny: W czwartki i piątki (w godzinach otwarcia Muzeum) odbywać się będą lekcje muzealne, z wcześniejszym uzgodnieniem terminu (tel. 58 307 59 12 w. 105 lub 505 416 460). Temat lekcji dla gimnazjum: „Ideały Młodej Polski w malarstwie Jacka i Rafała Malczewskich. Małe i wielkie ojczyzny”. Temat dla liceum : „Malarstwo Jacka Malczewskiego. Modernizm i symbolizm"   W czasie trwania wystawy odbędą się także wykłady: 17 listopada 2011 r., godz. 17.30 „Jacek Malczewski i Stanisław Wyspiański – uczniowie Jana Matejki” oraz 8 grudnia 2011 r.  o godz. 17.30 „ Mitologia obrazów Jacka Malczewskiego”. Zorganizowane będzie także oprowadzanie po wystawie z przewodnikiem w niedzielę – 13 i 27 listopada oraz w niedzielę 11 grudnia 2011 r. o godz. 13.00.

Wystawa „Jacek i Rafał Malczewscy”
Termin wystawy: 15.10-26.02.2012 r.

Wernisaż: 14.10.11 r. godz. 14.00 – Oddział Zielona Brama

Oddział Zielona Brama

ul. Długi Targ 24

80 - 828 Gdańsk

tel. 58 307 59 12

e-mail: zielona.brama@muzeum.narodowe.gda.pl

 

   Powrót