Charakter zbiorów: etnografia

Zagroda Albrechta nr 8 znajdująca się w Swołowie należy do Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku. Powstała w oryginalnych zabudowaniach, w których przez trzy wieki, do 1945 roku, mieszkały kolejne pokolenia rodziny Albrechtów.

Zobacz film Północnej TV:   Swołowo – zapomniana kraina

 

Wieś, w którym powstał oddział muzeum, uważana jest za stolicę Krainy w Kratę – jak umownie nazywa się obszary, na których dominuje dawne budownictwo szkieletowe. Teren ten rozciąga się od Łeby po Darłowo. Najwięcej takich obiektów (70) jest właśnie w Swołowie.

 

Przejęte przez Muzeum Pomorza Środkowego w 2002 roku obiekty, tworzące siedlisko nr 8 w Swołowie, stanowią przykład typowej czworobocznej zagrody zamożnego chłopa, typowej na Pomorzu w XIX i XX w. Zabudowania zagrody Albrechta to typowy przykład budownictwa szkieletowego. Charakterystyczny jest także układ budynków, tworzących zamknięte czworoboczne podwórko, na które można było wjechać przez dom bramny. W głębi stoi szerokofrontowa chałupa, a całość po bokach spinają stodoła i budynek inwentarski.

 

Archiwalne dokumenty (najstarsze z 1659 r.) wskazują na stałe zasiedzenie w tym miejscu przez rodzinę Albrechtów. Po II wojnie światowej na terenie m.in. Pomorza doszło do gigantycznej „wymiany” ludności. Większość niemieckich mieszkańców tych ziem została przymusowo wysiedlona za Odrę, na ich miejsce przybywali osadnicy z różnych stron Polski. Ostatni gospodarz zagrody nr 8, Gerhard Albrecht wraz z żoną Herthą i córką Minną, również opuścili wieś. Pierwszym rolnikiem ze strony polskiej na siedlisku nr 8 był Tadeusz Piecuski, były więzień obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Po 1952 roku gospodarstwo przejął Jan Kowalski z rodziną.

W 1910 roku, gdy właścicielem gospodarstwa był August Albrecht, w zagrodzie było osiem budynków: dom, stodoła ze stajnią, budynek bramny, budynek z piwnicą, szopa na drewno, dom dla robotników dniówkowych ze stodółką.

 

W 1914 roku pobudowano szopę na wozy i maszyny. Od roku 1921 właścicielami byli Gerhard Albrecht i Hertha z d. Schulz. W zagrodzie, od której w 1945 roku oddzielono budynki dla robotników (posesja nr 37), jest teraz sześć wolno stojących budynków. Cztery tworzą zamkniętą czworoboczną zagrodę z budynkiem bramnym, który stoi w tym samym miejscu, co istniejący w pierwszej połowie XIX wieku.

 

Po zachodniej stronie podwórza stoi najstarszy w zagrodzie budynek – ryglowa stodoła, zbudowana (jak oznaczono na belce nad wrotami) w 1858 roku. Tę dużą jednoklepiskową stodołę pod koniec XIX wieku powiększono aż do domu. W głębi podwórza stoi piętrowy ryglowy dom, którego architektura wskazuje, że wybudowany został w połowie XIX wieku. W ogrodzie za domem zachował się ryglowy, piętrowy budynek z piwnicą, pełniący funkcję pralni, magazynu na zboże, a także lokum dla robotników.

 

Zagroda Albrechta nie jest typową placówką muzealną. Turyści mogą wziąć udział w pracach gospodarskich przy oporządzeniu zwierząt (hodowla kur zielononóżek i świń złotnickich pstrych), podpatrzeć przy pracy tkaczy czy garncarzy, obejrzeć projekcje filmów z cyklu Filmowa Zagroda. Podobnie jak w Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach, odbywają się tutaj imprezy folklorystyczne i kulturalne. W chałupie jest prezentowana ekspozycja muzealna ukazująca życie bogatego pomorskiego chłopa z początków XX w. W oborze znajduje się punkt sprzedaży rękodzieła oraz warsztaty rękodzielnicze udostępniane miejscowym rzemieślnikom. W stodole można zobaczyć maszyny i narzędzia rolnicze oraz sprzęt używany do prac gospodarskich.

 

Na terenie zagrody znajduje się też gospoda Pod Wesołym Pomorzaninem, w której są serwowane potrawy charakterystyczne dla dawnej kuchni regionu.

 

Źródło: www.muzeum.swolowo.pl