Podstawową formą prawnej ochrony zabytków jest rejestr zabytków, prowadzony przez wojewódzkiego konserwatora zabytków dla zabytków znajdujących się na terenie województwa.

Natomiast najwyższą formą ochrony zabytków przewidzianą prawem polskim jest pomnik historii. Status pomnika historii, na wniosek Ministra Kultury, w drodze rozporządzenia, nadaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Na terenie kraju znajduje się 25 tego typu obiektów i miejsc. Celem ustanowienia pomnika jest jego ochrona i zachowanie, ze względu na posiadane wartości historyczne, przestrzenne, architektoniczne oraz niematerialne.

Pomniki historii to miejsca, które ze względu na znaczącą w dziejach kraju historię, wartości kulturowe, religijne, z uwagi na artyzm architektury, bogactwo nagromadzonych cennych przedmiotów, a także piękno otaczającego je krajobrazu zasługują na szczególną uwagę i ochronę.