Dwór Artusa Fot. A. Kołtońska

Gdańsk

ul. Długi Targ 43/44

tel. 58 76 79 100
dwor.artusa@ mhmg.pl

Najstarsze wzmianki o istnieniu w mieście Dworu Artusa pochodzą z 1350 r. (Curia Regia Arthus). Był własnością Bractwa św. Jerzego, prestiżowego miejskiego stowarzyszenia, odwołującego się do arturiańskich ideałów i tradycji. Obiekt spłonął w 1476 r. W następnym roku powiększono działkę i przystąpiono do budowy obecnego Dworu Artusa (prace trwały do 1481).

W 1552 r. elewację ozdobiono renesansową loggią; w 1616 r. Abraham van den Block w jej miejsce wprowadził attykowe półpiętro zwieńczone tralkową balustradą. W połowie XVII wieku urządzono w piwnicach Dworu winiarnię.

Przebudowano wówczas prowadzące do niej wejście i zbudowano nowe schody główne. W 1742 r. we wnętrzu Dworu utworzono giełdę zbożową. W latach 80. XIX w. w wejściu ułożone zostały płyty przedprożowe przeniesione z ul. Korzennej (dzieło J. H. Meissnera), ustawiono wówczas również kamienne lwy z rozebranej bramy św. Jakuba.

W 1943 r. ewakuowano z Dworu Artusa całe ruchome wyposażenie, pozostała tylko dolna część pieca. W czasie działań wojennych w 1945 r. spłonęła więźba dachowa, runęła część sklepień i szczytu północnego.

Dwór Artusa został wzniesiony na planie nieregularnego czworoboku. Jego zasadnicze wnętrze stanowi Wielka Sala, będąca sklepioną halą o sześciu przęsłach (powierzchnia ok. 400 m kw., wysokość 12 m). Sklepienie gwiaździste wsparte zostało na czterech smukłych ośmiobocznych filarach kamiennych i 12 półfilarach przyściennych. Po stronie północnej zachowała się ceglana gotycka elewacja z charakterystycznym wysokim szczytem ze sterczynami.

 

Powstała w początkach XVII w. elewacja południowa posiada trzy wielkie ostrołukowe okna; w partii ujętego w wolutowe spływy półpiętra wprowadzono cztery prostokątne okna i dwie edikule z posągami personifikującymi Siłę i Sprawiedliwość. Portal ujęto dwiema niszami, ponad nimi umieszczono medaliony z wizerunkami polskich królów z dynastii Wazów – Zygmunta III i Władysława IV. U nasady łuków okiennych, na czterech konsolach, ustawione zostały posągi wielkich wodzów: Scypiona Afrykańskiego, Temistoklesa, Kamillusa i Judy Machabeusza. Bryłę budynku nakryto dachem namiotowym, z figurą Fortuny na szczycie, a całość dopełniało szerokie przedproże.

Wnętrze Dworu Artusa fot. D. Hryszkiewicz

Wyposażenie Dworu Artusa w zasadniczej swej części pochodzi z lat 1531–1626. Korporacyjny charakter Dworu Artusa sprawił, że każde z rezydujących w nim bractw miało swoje ustalone miejsce tzw. ławę: ława św. Rajnolda, ława Bractwa Trzech Króli, ława Bractwa Malborskiego, ława Sądowa. Bractwa dbały o świetność swej części. Z wyposażenia o charakterze ogólnym szczególną uwagę zwraca: szesnastowieczna galeria dla muzyków, grupa rzeźbiarska św. Jerzego (dzieło Hansa Brandta, ok. 1485 r.) i wiszące modele okrętów. Dumą gdańskiego Dworu Artusa jest monumentalny pięciokondygnacyjny piec z figuralną dekoracją kafli, dzieło mistrza Jerzego Stelznera wzniesione w latach 1545-46 (wysokość 12 metrów, a szerokość u podstawy – 2,25 m).

Długotrwały proces odbudowy i rewaloryzacji Dworu Artusa zakończony został w 1997 roku. Odtąd stał się, razem z sąsiadującymi z nim kamienicami, siedzibą oddziału Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.

   Powrót