W 1905 r. władze Gdańska zadecydowały o budowie na Dolnym Mieście nowego budynku łaźni publicznej, mieszczącego również kompleks sali gimnastycznej i łaźni szkolnej, obsługujący zlokalizowaną w sąsiedztwie szkołę. Obok łaźni wybudowano również dom palacza. Oba budynki wzniesione zostały z cegły.

Masywna bryła łaźni została utworzona z kubicznych segmentów, kształtem podporządkowanych funkcjom, które pełnią. Za wyjątkową formą ryzalitu wieżowego w ścianie szczytowej kryją się dwie klatki schodowe. Wieża w narożniku południowo-zachodnim zawiera trzecią klatkę schodową. Podwyższona kondygnacja części ostatniego piętra mieści salę gimnastyczną. Każdy z segmentów kryty jest odrębnym dachem (2- lub 4-spadowym). W ten sposób trzykondygnacyjny obiekt założony na prostym rzucie wydłużonego prostokąta otrzymał interesującą i zróżnicowaną bryłę, a także przejrzyste rozwiązania funkcjonalne.

Pierwsze piętro w całości zajmowane było przez łaźnię publiczną. Prowadziły do niej rozwiązane symetrycznie dwie klatki schodowe z odrębnymi wejściami w ścianie szczytowej dla kobiet i mężczyzn. Trzecia klatka, posiadająca wejście od południa, była dostępna wyłącznie dla uczniów i łączyła łaźnię szkolną w przyziemiu z salą gimnastyczną na ostatniej kondygnacji.


Łaźnia miejska w Gdańsku

Fot. D. Hryszkiewicz

Starannie zaprojektowane elewacje łaźni są licowane licówką w układzie krzyżowym. Zastosowany detal architektoniczny jest charakterystyczny dla budownictwa neoromańskiego. Podziały horyzontalne zostały opracowane w postaci dekoracyjnych fryzów ceramicznych: fryz w przyziemiu o powtarzalnym motywie roślinnym, fryzy podokienne o motywach geometrycznych oraz podokapowy fryz arkadowy. W przyziemiu otwory drzwiowe i okienne są osadzone w głębokich, półkoliście domkniętych wnękach; podłucza szerokich wnęk okiennych, silnie rozglifione, imitują portal.

W elewacjach szczytowych wprowadzono motyw okien biforyjnych z kolumienką z dwukolorowych kształtek. W elewacji od strony ul. Jaskółczej w części trzeciej kondygnacji, gdzie mieści się sala gimnastyczna, umieszczono cztery, wysokie na dwie kondygnacje, półkoliście zamknięte blendy, a w każdej z nich trzy wąskie otwory okienne - również półkoliście zamknięte.

Dom palacza swoją architekturą współgra z architekturą łaźni. Cały zespół stanowi dobrze zachowany i interesujący przykład budowli o architekturze eklektycznej z przewagą form neoromańskich.

Obecnie w dawnej łaźni miejskiej mieści się Centrum Sztuki Współczesnej „Łaźnia”.

   Powrót