Ratusz Głównego Miasta, symbol niezależności i potęgi samorządu miejskiego, jest budowlą gotycką wielokrotnie przebudowywaną. Najstarszy niewielki obiekt ukończono w 1336 roku. W latach 1454-57 podwyższono budynek i wieżę ratusza, wieńcząc ją strzelistym hełmem, wzniesiono również nowy szczyt wschodni. Przed taką budowlą król Kazimierz Jagiellończyk w maju 1457 r. przyjął od gdańszczan przysięgę wierności.

W latach 1486-92 budynek otrzymał nową murowaną i znacznie wyższą wieżę. W połowie XVI wieku ratusz stał się czworobocznym założeniem z dziedzińcem w środku, zaś jego sylweta została wzbogacona o renesansowy hełm zwieńczony złoconą figurą króla Zygmunta Augusta.

W 1593 r. rozpoczęto prace zmierzające do zasadniczej zmiany wystroju średniowiecznych wnętrz ratuszowych. Zadanie to rada miasta powierzyła niderlandzkim mistrzom, wśród których byli: Hans Vredeman de Vries, Willem van der Meer, Antonii Möller i Izaak van den Block. Manierystyczny kostium nadano wówczas wnętrzom Wielkiej Sali Rady, Sali Zimowej i Kamlarii. W 1645 r. i ponownie w II poł. XVIII w. zmieniano portal główny ratusza. Po włączeniu Gdańska do Prus z wnętrz usunięto liczne zabytki świadczące o związkach z Polską, np. galerię portretów królewskich i historyczne wyposażenie z Wielkiej Sali Ławy.


Ratusz głównego miasta w Gdańsku

Fot. D. Hryszkiewicz

W marcu 1945 r. ratusz spłonął; zniszczeniu uległ hełm, dachy, drewniane stropy. Wcześniej zdążono ewakuować znaczną część wyposażenia Sali Czerwonej i sporą część obrazów. W 1946 r. przystąpiono do odbudowy obiektu. Prace we wnętrzach trwały do 1970 r.

Ratusz, stanowiący dominantę ul. Długiej i Długiego Targu, jest w swej zasadniczej bryle budowlą gotycką. Korpus główny (wzniesiony na rzucie prostokąta o boku 14,10 x 36,90 m) to budynek ceglany, trójkondygnacyjny, podpiwniczony, usytuowany kalenicowo w stosunku do ul. Długiej. Wysoka, ośmiokondygnacyjna wieża usytuowana jest na osi poprzecznej budowli, w licu fasady. Wieńczy ją smukły dwulatarniowy hełm z posągiem króla Zygmunta Augusta. Portal główny ratusza i reprezentacyjne schody wejściowe są dziełem Daniela Eggerta z lat 1766-68. Elewację wschodnią, zwróconą ku wnętrzu Długiego Targu, zamyka kunsztowna kurtynowa ściana attyki, ujęta po bokach nadwieszonymi wielobocznymi wieżyczkami z latarniowymi hełmami.

Zachowany wystrój ratuszowych wnętrz, zubożony zarówno poprzez zmiany wprowadzone w XIX wieku, jak i zniszczenia ostatniej wojny, nadal jest imponujący. Najbardziej reprezentacyjny wystrój posiada Sala Czerwona - dawna Wielka Sala Rady. Manierystyczne wyposażenie tego wnętrza to m.in. bogato dekorowany kominek z rozbudowanym herbem Gdańska z 1593 r., portal z 1685 r. oraz cykl obrazów alegorycznych Hansa Vredemana de Vriesa przedstawiających cnoty i wady. Najcenniejszym dziełem jest strop sali dekorowany 25 obrazami Izaaka van den Blocka, w bogatej snycerskiej oprawie Szymona Herle (1608). Centrum kompozycji stanowi owalny obraz „Apoteoza Gdańska".

Gospodarzem obiektu jest Muzeum Historyczne Miasta Gdańska.

   Powrót