Nieopodal kanału Raduni, na Starym Mieście, stoi renesansowy budynek dawnego ratusza. Ratusz Staromiejski został wzniesiony w latach 1587-1595 w miejscu starego ryglowego z XIV wieku. Przypuszcza się, że autorem projektu był flamand Antoni van Obberghen, a twórcą wystroju rzeźbiarskiego - Willem van der Meer lub Wilhelm van den Block.
Na parterze ratusza mieściło się pomieszczenie Wagi, kuchnia, mieszkania służby ratuszowej, a także wozownia. Na piętrze obok Wielkiej Sieni (po przebudowach utrwaliła się nazwa Wielka Sala, a obecnie Sala Mieszczańska) znajdowały się: Duża Izba Rady, Duża Izba Ławy i odpowiednio dwa mniejsze pomieszczenia zimowe. W piwnicach mieściły się składy, a także piwiarnia i winiarnia.
Do roku 1793 ratusz był miejscem obrad Rady Starego Miasta, odbywały się tu również ważniejsze uroczystości. Po drugim rozbiorze Polski władze pruskie rozwiązały dzielnicowy samorząd i ratusz przestał pełnić swą funkcję; w Sali Mieszczańskiej znalazła się loteria, na parterze mieszkania. W 1803 r. zapadła decyzja o przebudowie ratusza na siedzibę Sądu Miejskiego i Krajowego. Zmianie uległ układ wnętrz i rozmieszczenie otworów okiennych i drzwiowych; otynkowano dotychczas ceglane elewacje. W 1858 r. budynek przeszedł na własność państwa, na jego tyłach postawiono dwupiętrowy gmach sądu królewskiego i miejskiego. W 1881 r. elewacje otrzymały ponownie lico z cegły.


Ratusz staromiejski w Gdańsku

fot. D. Hryszkiewicz

W 1910 r. ratusz powrócił do władz miejskich, dokonano wówczas kolejnej przebudowy wnętrz. W Sali Mieszczańskiej na piętrze zlikwidowano wtórne podziały, wymieniono posadzkę, zamontowano nową boazerię i neorenesansowe kominki. Równocześnie wnętrza zaczęły zapełniać się zabytkowymi elementami z gdańskich kamienic. Wyposażenie gabinetu burmistrza pochodziło z kaplicy w domu Fichtów przy Podwalu Staromiejskim 69/70; barokowe obrazy w sieni – z kamienicy przy ul. Długiej 39; trójdzielna arkada (ok. 1560 r.) z ul. Długiej 45; portal w sieni (XVI w., cenny przykład renesansowej kamieniarki) – z kamienicy Ferberów przy ul. Długiej 28. W 1945 r. budynek ucierpiał nieznacznie.
Ratusz Staromiejski ujmuje swymi proporcjami, przejrzystą kompozycją elewacji i pięknem detali. Budynek wzniesiono na planie zbliżonym do kwadratu (24m x 22m). Dwukondygnacyjna bryła została przykryta dwoma czterospadowymi dachami o równoległych kalenicach (na narożach kalenic wieżyczkowe iglice z chorągiewkami). Proste ściany budynku wieńczy attyka z arkadowym fryzem od ul. Korzennej i od Kanału. Elewacja frontowa pięcioosiowa została wzbogacona narożnymi nadwieszonymi wieżyczkami; jej oś środkowa zaakcentowana w przyziemiu portalem a w partii dachu lukarną dachową i strzelistą wieżyczkę z trójlatarniowym hełmem - jedną z charakterystycznych dominant Starego Miasta.

   Powrót