Kanał Raduni jest wybitnym średniowiecznym dziełem inżynierskim, zbudowanym przez Zakon Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, potocznie zwany krzyżakami, w latach 1338-1356.

              Kanał Raduni w Gdańsku

Pierwszym etapem powstania kanału było przeprowadzenie w 1338 r. nowego koryta Raduni na odcinku od Pruszcza Gdańskiego aż do Motławy w centrum Gdańska. Przez teren Starego Miasta przeprowadzono je tzw. Kanałem Młyńskim. Funkcja tej budowli hydrotechnicznej była różnoraka. Po pierwsze zapewniono w ten sposób zaopatrzenie miasta w wodę pitną, po drugie nad kanałem ulokowano młyny zakonne, po trzecie zaś jedna z odnóg kanału zasilała w wodę fosę zamkową. Spadek tego kanału, a co za tym idzie siła jego wód, okazały się zbyt małe. W 1356 r. ­władze krzyżackie zbudowały na odcinku od Oruni do ujścia nowy, większy kanał.

Prawie natychmiast rozpoczęto wykorzystywanie wód nowego kanału do napędu urządzeń zakładów przemysłowych. Szczególnie licznie powstawały one w rejonie kościoła św. Katarzyny na Starym Mieście. Większość z nich należała do zakonu. Jeszcze przed 1364 r. zbudowany został Wieki Młyn (największy zakład ówczesnej Europy, posiadający 18 kół młyńskich). W 1355 r. wzniesiono kuźnicę miedzi, brązu i mosiądzu (miedziennicę), w 1363 r. dwie szlifiernie, a w 1367 r. młyn olejarski.

W Pruszczu Gdańskim krzyżacy zbudowali węzeł wodny ze śluzą stanowiącą początek kanału. Przy tej śluzie wzniesiony został (korzystający z jej urządzeń) okazały zbożowy młyn wodny, unowocześniony w 1619 r. przez Jakuba van den Blocka i Jana Strakowskiego, podlegający Radzie Miejskiej Gdańska.

   Powrót