W 1619 roku Rada Miasta Gdańska wynajęła dwóch holenderskich budowniczych z Alkmaar – Wilhelma Jansena Benninga i Adriana Olbrandsa – i zleciła im budowę śluzy w miejscu przecięcia się Motławy z fosą umocnień miejskich. Obaj inżynierowie w latach 1622-1623 zbudowali Śluzę Kamienną – unikalne dzieło hydrotechniczne ówczesnej epoki.

Budowla posadowiona jest na umieszczonym na palach ruszcie o wymiarach 43×27 m, złożonym z płyt kamiennych i bali sosnowych. Ściany wzdłużne stanowią dwa mury oporowe o grubości 2-2,3 m. Pomiędzy nimi ciągnie się trzeci, dzielący śluzę na dwie nierówne części: wschodnią, otwartą, stanowiąca śluzę właściwą oraz zachodnią, sklepioną, stanowiącą kanał dostarczający wodę na koła młyńskie przylegającego do Śluzy Kamiennej od zachodu młyna. Śluza była pierwotnie zamykana dwoma parami wrót, z których zachowały się wrota zewnętrzne – od strony miasta. Nad samą śluzą znajdował się zwodzony most, zastąpiony w połowie XIX wieku stałym.

Dla obrony śluzy, w latach 1668 i 1672 zbudowano dwie niewielkie lunety nazwane następnie Świńskimi Głowami, które połączono ze śluzą kamiennymi grodzami, zaopatrzonymi w niewielkie wieżyczki. Znaczenie Śluzy Kamiennej dla Gdańska i jego obrony było nieocenione. Dzięki śluzie można było regulować poziom wody w fosach miejskich, zaopatrywać młyn w wodę, a poprzez jej zamknięcie zalać obszary przyległe uniemożliwiając dostęp do miasta od południa.