Prześladowania religijne za czasów królowej Anny, regentki Niderlandów spowodowały wielką falę emigracji. W pierwszej połowie XVI w. Rzeczpospolita, gwarantująca mennonitom swobody religijne, przyciągnęła na tereny Żuławach Wiślanych i w okolice Gdańska

Mennonicki nagrobek Fot. Kamil Ziniewicz Źródło www.malbork7.pl

sporą grupę tzw. olendrów. Holenderscy osadnicy przynieśli ze sobą wysoki poziom uprawy roli i niezbędną na tych terenach umiejętność tworzenia systemów melioracyjnych.

 

Menonityzm to nurt religijny wyrosły z protestanckiego anabaptyzmu, który swe powstanie zawdzięcza fryzyjczykowi Menno Simonsowi (1496-1561). Gmina mennonicka w Stogach należała do najbogatszych na Żuławach. Cmentarz założony został w połowie XVIII w. Jego teren podzielony jest trzema alejami na sześć kwater. Występują tu pomnikowe okazy starodrzewu – lipy datowane na 150-200 lat i 200-letni dąb. Do dnia dzisiejszego zachowanych jest ok. 300 nagrobków oraz ich pozostałości. Żuławskim zwyczajem groby są ustawione wezgłowiem ku wschodowi. Dominują wśród nich wysokie stele zwieńczone tympanonem – trójkątnym szczytem zdobionym płaskorzeźbą.

 

Odmienną formę nadano nagrobkowi datowanemu na 1851 r., należącemu do zmarłego sprawującego funkcję „starszego gminy”. Na prostopadłościennym cokole ustawiona jest kamienna waza z reliefowym ornamentem. Tekst epitafijny i modlitwa znajdują się na przeciwległych ścianach cokołu. W XVIII i XIX w. nagrobki wykonywane były najczęściej z piaskowca, marmuru lub wapienia, w początkach XX w. na cmentarzach mennonickich, tak jak i na cmentarzach innych wyznań zaczęły dominować mniej szlachetne materiały. W sąsiedztwie cmentarza istniała pierwotnie drewniana kaplica wzniesiona w 1760 r.

Cmentarz menonicki w Stogach Fot. Kamil Ziniewicz, źródło www.malbork7.pl

 

   Powrót