|
|
Dom Uphagena w Gdańsku
W 1775 r. posesję przy ul. Długiej 12 w Gdańsku nabył Johann Uphagen, zamożny i wykształcony przedstawiciel gdańskiej rodziny kupieckiej (bibliofil, historyk, miłośnik sztuki i rajca miejski). W tym samym roku zlecił wykonanie projektu przebudowy domu mistrzowi budowlanemu J. B. Dreyerowi. W 1789 r., wobec braku potomstwa, Uphagen określił zasady dziedziczenia kamienicy przy ul. Długiej, zobowiązując każdego kolejnego dziedzica do zachowania domu i jego wystroju w niezmienionej postaci.
Dom Uphagena usytuowany jest szczytowo w południowej pierzei ul. Długiej, na wąskiej średniowiecznej działce. Wzniesiony został na planie prostokąta, z wąskim skrzydłem bocznym i oficyną tylną. Budynek frontowy zajmuje całą szerokość działki, między skrzydłem bocznym a oficyną tylną tworzy się prostokątny dziedziniec wewnętrzny, wydzielony od wschodu murem ogrodzenia. Kamienica posiada trójtraktowy układ wnętrza (w przyziemiu 2 trakty); w skrzydle bocznym znajdują się pomieszczenia w układzie amfiladowym. Kamienica jest trzykondygnacyjna, trójosiowa. Portal główny ujęty jest po bokach pilastrami korynckimi, w nadprożu przerwany naczółek i supraporta z nadświetlem. Szczyt kamienicy z datą ukończenia budowy 1776, wydzielony jest u nasady profilowanym gzymsem, ujęty dwiema parami wolutowych spływów i zwieńczony trójkątnym naczółkiem. Głównym elementem stałej dekoracji ściennej we wnętrzach są niskie boazerie, których malowane płyciny układają się w cykle tematyczne: kwiaty i owoce, owady, antyczne ruiny, sceny militarne. Zachowane pochodzą z pomieszczeń, których nazwy często powstały od tematu malowanych dekoracji: Pokój owadów, Pokój kwiatów, Mała jadalnia, Duża Jadalnia i Salon. Boazerie z Pokoju Muzycznego nie zachowały się i zostały zrekonstruowane. Stylistycznie reprezentują okres przejściowy miedzy rokokiem a klasycyzmem. Ważniejsze wnętrza: na parterze Sień z wbudowanym Małym Kantorem i Herbaciarnią na antresoli, w tylnym trakcie Kantor, a w skrzydle bocznym Kuchnia. W poziomie I piętra Salon - najbardziej reprezentacyjne umieszczone w trakcie frontowym i Duża Jadalnia (w trakcie tylnym). W skrzydle bocznym trzy niewielkie gabinety ustawione amfiladowo, a na zamknięciu tego ciągu Mała jadalnia (w oficynie tylnej). Do początku XX w. architektura domu pozostała w niezmienionej formie. Na fali wzrastającego zainteresowania wnętrzami XVIII-wiecznego domu, w 1909 r. rodzina Uphagenów (zarząd Fundacji Rodzinnej) zawarła z władzami miejskim umowę na wydzierżawienie domu na 30 lat w celu urządzenia muzeum wnętrz mieszczańskich. 1 listopada 1911 roku muzeum otwarto dla publiczności. W październiku 1942 r., w obawie przed nalotami i zbliżającym się frontem, podjęto decyzje o ewakuacji muzeum. Poprzedzono ją pracami inwentaryzacyjnymi prowadzonymi przez Jacoba Deurera. W marcu 1945 r. Dom Uphagena spłonął. W latach 1949-53 powstał projekt rekonstrukcji budynku i jego wnętrz w oparciu o zachowane elementy. W 1953 r. odbudowano budynek rekonstruując zniszczoną część fasady. W 1985 r. przystąpiono do odbudowy skrzydła bocznego i oficyny. Po przejęciu obiektów przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska w 1990 r. prace potoczyły się w szybkim tempie i w 1998 r. otwarto unikalne w skali kraju muzeum wnętrz patrycjuszowskich z końca XVIII w.
Źródło www.kobidz.com
Publikujący: Marta Widzicka,
data publikacji:
2006.09.15 10:16
|
|||
|
||||
