Domy podcieniowe są charakterystycznym, lecz niestety już ginącym elementem krajobrazu Żuław Wiślanych. Świadczą o gospodarności i zamożności dawnych mieszkańców tego regionu, wywodzących się przeważnie z osiedlonych tutaj w XVI w. osadników holenderskich.

 

Te wyjątkowo piękne budowle zwracają uwagę swoją okazałą i oryginalną formą bryły, dekoracyjnym skontrastowaniem różnych materiałów i konstrukcji (drewna i cegły) oraz pięknym snycerskim detalem o wysokim poziomie wykonawstwa. Szczególną cechą charakterystyczną tego typu domów jest duży, wysunięty do przodu podcień dźwigający wystawkę. Dom podcieniowy w Orłowie został wzniesiony w 1802 r. dla zamożnego właściciela dużego gospodarstwa rolnego Hansa Janssona. Autorem projektu był znany na Żuławach budowniczy Peter Loewen. Budowla jest parterowa, z wysokim dwukondygnacyjnym dachem, mieszczącym mieszkalne i magazynowe poddasze. Od frontu usytuowany jest okazały podcień, wspierający piętro i poddasze wystawki. Przyziemie budynku wzniesione jest w drewnianej konstrukcji wieńcowej, piętro podcienia w drewnianej konstrukcji ryglowej wypełnionej cegłą.  

Dom podcieniowy w Orłowie (gm. Nowy Dwór Gdański) Fot. www.visitzulawy.pl

Wnętrze domu odznacza się dużą ilością różnorodnych pomieszczeń, dając wyraz wielu funkcji jakie musiał pełnić duży wiejski dom. W centrum budynku umieszczony był otwarty trzon kominowy, zwany „czarną kuchnią”, a wokół niego pozostałe pomieszczenia, takie jak dwie sienie: frontowa i podwórzowa, izby mieszkalne oraz pomieszczenia pomocnicze. Na szczególną uwagę zasługuje piękny detal snycerski budowli: stylizowane jońskie kolumny w podcieniu i portalu, pomiędzy słupami podcienia dekoracyjne motywy wolut i kostek z wiszącymi kulami, profilowany gzyms podokapowy i dekoracyjnie podcięte krańce krokwi. Nad kolumnami znajduje się trójpasmowe belkowanie z wyrzeźbionym napisem „Corneluis Jansson Bau Herr Anno 1802 Peter Loewen Bau Meister”. Zachowały się także piękne, dekoracyjne drzwi i okna, a we wnętrzu ścienne szafki. Dom podcieniowy w Orłowie (na terenie dawnego PGR I) stanowi jedną z lepiej zachowanych tego typu budowli na Żuławach.

   Powrót