Używamy cookies i podobnych technologii w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że ciasteczka będą umieszczane w Twoim urządzeniu elektronicznym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.

 

Kultura

Wyszukaj w serwisie
 
 
 
 
 
Wrota Pomorza 
 
Kultura 
 
Zabytki 
 
Kategorie zabytków 
 
Kościoły

Archikatedra oliwska

Archikatedra oliwska w Gdańsku jest jedną z najpiękniejszych zabytkowych świątyń Europy. To najdłuższy (107 m) kościół cysterski na świecie. Fasada z wieżami wznosi się na wysokość 46 m, powierzchnia wnętrza wynosi 2200 mkw. i kryje dzieła sztuki sakralnej w stylu renesansowym, barokowym, rokokowym i klasycystycznym. Świątynia posiada przepiękne organy z 7876 piszczałkami i 110 rejestrami. Najdłuższe piszczałki mają po 10 m.Katedra w Oliwie, Fot. Przemysław Marczewski. Kliknij i zobacz
 
Katedra w Oliwie wraz z historycznym instrumentem i bogatą tradycją muzyki organowej jest jedną z najpiękniejszych zabytkowych świątyń Europy. Została zbudowana jako trójnawowa bazylika z transeptem i wielobocznie zamkniętym prezbiterium z obejściem. Fasadę flankują dwie smukłe wieże o wys. 46 m każda, z ostro zakończonymi hełmami. Ożywia ją barokowy portal (1688), jak również trzy okna różnej wielkości i trzy kartusze. Nad przecięciem naw góruje wieża dzwonów, typowy element budownictwa cysterskiego.
 
Do katedry, od strony wejścia głównego, prowadzą schody – różnica poziomów między powierzchnią placu a podłogą wynosi ponad metr. To efekt nawarstwiania się przez stulecia osadów i gruzu, które z czasem spowodowały podniesienie terenu.
 
Katedrę zbudowano z cegły z palonej gliny, zaprawy murarskiej, składającej się z wapna i białka zwierzęcego i drewnianych bali pochodzących z okolicznych lasów. Główna nawa ma aż 107 m długości (wewnątrz 97,6 m). Czyni to katedrę najdłuższym kościołem w Polsce i jednym z najdłuższych na świecie. Fasada z wieżami wznosi się na wysokość 46 m. Powierzchnia wnętrza wynosi 2200 mkw.
 
Do świątyni prowadzi barokowy portal z piaskowca ufundowany w 1688 roku przez opata Michała Hackiego. Nad portalem znajduje się witrażowe okno, a jeszcze wyżej monogramy Maryi i Jezusa, kartusz z datą: 1771 i barokowe hełmy (zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych i zamontowane w 1971 r.) na ośmiokątnych wieżach. Na prawej wieży umieszczono tablicę upamiętniającą nadanie przez papieża Pawła VI w 1976 r. tytułu Bazyliki Mniejszej.
 
Kościół, zgodnie z regułą cysterską, jest pomalowany na biało. Tylko żebrowane sklepienie przyozdobione jest złocistymi gwiazdkami, a wsporniki żeber – kolorowymi herbami dobroczyńców kościoła. W trzecim przęśle, po lewej stronie umieszczony jest pozytyw organowy – najmłodsza (z 1967 r.) część organów. Naprzeciw znajdują się dwa wejścia do Kaplicy Mariackiej, zwanej też Kaplicą Polską (obecnie kaplica Gdańskiego Seminarium Duchownego). Wejścia są zamknięte renesansowymi kratami, a do kaplicy można się dostać z klasztornych krużganków. Na ścianach nawy głównej umieszczono obrazy (13 dużych i 10 małych) ze scenami z Nowego Testamentu i z życia św. Bernarda oraz portrety apostołów, pochodzące z XVII i XVIII w. Niżej, na filarach, zawieszono w 2009 r. 14 obrazów Drogi Krzyżowej (zastępując stacje Drogi Krzyżowej z 1948 r.). W podłodze nawy głównej znajdowało się kilka płyt nagrobnych. Te, które jeszcze można było ocalić przed zatarciem, przeniesiono do nawy południowej.
 
Dach wsparty jest na drewnianej konstrukcji, wykonanej z potężnych belek drewnianych. Wszystkie elementy konstrukcji połączono metodami ciesielskimi, z użyciem  kołków. Krokwie więźby dachowej są całkowicie oryginalne i w całości (z wyjątkiem konstrukcji hełmów wież) pochodzą z 1580 r.
 
Barokowy portal z 1688 r. pochodzi z czasów opata Michała Antoniego Hackiego. Nad zwieńczającą go tablicą znajduje się zrekonstruowana płaskorzeźba z wizerunkiem Matki Boskiej Oliwskiej. Kruchta (osłaniająca północne wejście) barokowym stylem nawiązuje do sąsiadującej Kaplicy Pięciu Ran, jednak  powstała dopiero w 1910 r. Wiązało się to ze zmianą funkcji kościoła z klasztornego na parafialny, aby ułatwić komunikację i wchodzenie licznych wiernych na niedzielne msze św. 
 
Posadzka wykonana jest z wapienia olandzkiego. Zastosowanie tego materiału związane jest z rozwojem... morskiej wymiany handlowej. Od XIV do XVII w. kamień ten sprowadzano ze Skandynawii jako ładunek powrotny – wypełnienie ładowni ciężarem zapewniało stateczność statkom handlowym. Ogromny ciężar budowli wsparty jest na fundamentach, wykonanych z olbrzymich granitowych głazów narzutowych, stosunkowo łatwo dostępnych w polodowcowym obszarze Pomorza Gdańskiego.
 
Na poddaszu zachowały się pozostałości dźwigu. Służył on do transportu materiałów budowlanych na poddasze, napędzany był prawdopodobnie przez zwierzęta. Ramię dźwigu wysuwane było przez małe okno w ścianie szczytowej, a przez okno poniżej wciągane były materiały.
 
 

Archikatedra oliwska

ul. Biskupa Edmunda Nowickiego 5

80-330 Gdańsk-Oliwa

 

Cystersi stanowili odłam benedyktynów. Z macierzystej Burgundii przez duński Esrom i pomorski Kołbacz dotarli do Oliwy w 1186 r. Otrzymali od książąt pomorskich 50 wsi. Podstawą egzystencji konwentu była praca na roli, w młynach, browarach i warsztatach, wykonywana przez braci zwanych konwersami. Żyjący w klauzurze ojcowie zajmowali się modłami i kontemplacją. Rządy i reprezentacja należały do opata, któremu podlegali: przeor, kustosz, kantor, szafarz, komornik i notariusz.
 
Andrzej Januszajtis i Zbigniew Jujka, Z uśmiechem przez Gdańsk

 

Opr. Bożena Micun-Gusman







Publikujący: Bożena Micun-Gusman, data publikacji: 2012.07.04 12:17


Zobacz również



 
Organy oliwskie
W zabytkowej archikatedrze oliwskiej w Gdańsku znajdują się przepiękne organy z 7876 piszczałkami i 110 rejestrami. Najdłuższe piszczałki mają po 10 m. Ozdobione są aniołami, które trzymają trąby, puzony oraz dzwonki i można je wprawiać w ruch razem z wirującymi słońcami i gwiazdami. Co roku, katedra rozbrzmiewa pięknymi dźwiękami Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej.
2012.07.04
czytaj więcej ...