Kościół parafialny pw. św. Mikołaja zbudowali dominikanie. Zakon dominikanów został sprowadzony do Gdańska w 1227 r. Do budowy obecnej świątyni przystąpiono ok. 1348 r.

W pierwszej kolejności (III ćw. XIV w.) wzniesiono prezbiterium z zakrystią i niską czworoboczną wieżą. W IV ćw. XIV w. powstał korpus nawowy. Na rok 1400 datowany jest zachodni szczyt kościoła, nieco później powstał szczyt wschodni. W II poł. XV w. nadbudowano wieżyczkę w elewacji południowej, a stosunkowo późno, dopiero w 1487 r. zakończono prace przy sklepieniach. Od północy przylegał do kościoła trójskrzydłowy klasztor z czworobocznym wirydarzem. W końcu XVII w. bryła kościoła uzyskała jeszcze niewielką kaplicę św. Jacka przykrytą kopułą.

Po włączeniu Gdańska do Prus klasztor uległ kasacie. W 1840 r. rozebrano budynki poklasztorne, które zniszczone zostały w 1813 roku, w okresie wojen napoleońskich. Kościół św. Mikołaja pozostał przy katolikach jako świątynia parafialna. Drugą wojnę światową kościół przetrwał bez większych strat, po zakończeniu działań wojennych, po ponadstuletniej przerwie, do kościoła powrócili ojcowie dominikanie.

Kościół św. Mikołaja to gotycka ceglana budowla o trójnawowym, sześcioprzęsłowym korpusie i wydłużonym czteroprzęsłowym, prostokątnym prezbiterium. Jest to świątynia halowa przesklepiona sklepieniem gwiaździstym wspartym na pięciu parach ośmiobocznych filarów. Ściany zewnętrzne ozdobiono blendami międzyokiennymi i fryzem opaskowym, bryła kościoła zamknięta jest trzema dwuspadowymi dachami, oddzielnymi dla każdej nawy. Charakterystyczną dominantą budowli jest ośmioboczna wieżyczka nakryta spiczastym dachem.

Bogate wyposażenie kościoła pochodzi w zasadniczej części z XVII i XVIII w., nadając kościołowi niepowtarzalny charakter. W prezbiterium znajduje się pięciokondygnacyjny ołtarz główny z ok. 1643 roku. W jego centrum umieszczono obraz przedstawiający patrona kościoła, św. Mikołaja. Dzieło to łączy się z kręgiem warsztatowym wybitnego pomorskiego malarza Hermana Hahna. Retabulum snycerskiej roboty wzbogacają figury świętych patronów kościoła polskiego i zakonu dominikańskiego.

Wzdłuż ścian prezbiterium zachowane są dominikańskie stalle. Siedziska pochodzą z pierwszej połowy XVI w., natomiast ich zaplecki z 1730 r. W przestrzeni nawowej na uwagę zasługuje zespół 10 ołtarzy bocznych, rokokowa chrzcielnica, ambona z 1775 r. i empora muzyczna z prospektem organowym z poł. XVIII stulecia o bogatym programie ikonograficznym.

Z wybitniejszych dzieł rzemiosła wymienić należy świecznik tzw. różańcowy, z dwustronną figurą Madonny z Dzieciątkiem i piętnastoma przedstawieniami tajemnic różańcowych – dzieło Gerarda Benningka z 1617 r. i pulpit mszalny z orłem (1764 r.) dzieło Ernsta F. Kocha. Ze średniowiecznego wyposażenia kościoła zachowały się m. in.: obraz tablicowy Maria z Dzieciątkiem z 1460 r., grupa Ukrzyżowania z belki tęczowej (warsztat wybitnego rzeźbiarza gdańskiego Mistrza Pawła, 1520-25), mała Pieta z pocz. XV w. i fragmenty polichromii z II ćw. XV w.