Stadnina koni w Miłosnej powstała w latach 1907 – 1910 i stanowiła jedną z kilku dużych stadnin funkcjonujących w tym czasie w Prusach Wschodnich. Pierwsza stadnina w Kwidzynie została założona w 1788 r. przez Fryderyka II Wilhelma Wielkiego, w celu podwyższenia poziomu hodowli w regionie. Na początku XX w. pojawiła się konieczność przeniesienia stadniny na nowe miejsce, w związku z czym władze miasta przekazały na ten cel 34 ha gruntu w położonej pod Kwidzynem Miłosnej.

Zabudowania stadniny składają się z budynków mieszkalnych i biurowych, stajni oraz pozostałych, pomocniczych zabudowań gospodarczych. Najokazalszym budynkiem mieszkalnym jest dom dyrektora z pokojami gościnnymi. Położony jest na uboczu zespołu, oddzielony od pozostałych zabudowań parkiem. Towarzyszy mu grupa własnych budynków gospodarczych, skupionych wokół niewielkiego dziedzińca.

Nieco na uboczu usytuowany jest także budynek administracyjny z mieszkaniami dla głównego księgowego i skarbnika. W centrum zespołu znajduje się dom zawierający mieszkanie dla kwatermistrza, 30 pokoi dla nieżonatych stajennych oraz kuchnię i stołówkę. W pobliżu niego umieszczone są czterorodzinne domy dla pracowników, z własnymi, niewielkimi budynkami gospodarczymi.

Spośród budynków inwentarskich, pomocniczych i gospodarczych najważniejsze są położone w samym centrum zespołu trzy stajnie, rozlokowane wokół wewnętrznego maneżu. Najokazalsza jest stajnia główna, z powodu zamontowanego w wieżyczce zegara zwana „zegarową”. Po bokach umieszczone są pozostałe dwie, identyczne w formie stajnie. W zespole znajduje się także ujeżdżalnia, wieża wodociągowa z pawilonem stacji pomp i silników, kuźnia oraz inne mniejsze budynki gospodarcze.

Przy stadninie założono park oraz obsadzono drzewami wewnętrzne drogi i maneże.

Wszystkie budynki wchodzące w skład stadniny zbudowane są w podobnym stylu, tworząc jednorodny architektonicznie zespół. Wyróżniają się malowniczymi, bogato zróżnicowanymi formami. Zbudowane są głównie z nie otynkowanej cegły, w strefach poddasza także w drewnianej konstrukcji szkieletowej z ceglanymi, otynkowanymi polami pomiędzy ryglami. Bryły budynków są zazwyczaj zwarte, lecz równocześnie urozmaicone płytkimi ryzalitami, tarasami i wieżyczkami. Szczególnie malownicze wrażenie wywołują wysokie, dwukondygnacyjne mansardowe dachy, urozmaicone licznymi i różnorodnymi w formie wystawkami oraz lukarnami. Elewacje ubogaca zastosowanie wielopodziałowej stolarki okiennej oraz drewnianych okiennic. Dla budynków charakterystyczne jest również występowanie półkolistych, odcinkowych lub falistych linii, wieńczących otwory okienne i drzwiowe oraz wystawki i lukarny. W większości budynków zachował się oryginalny wystój wnętrz. W budynkach administracyjnych i mieszkalnych są to zazwyczaj holle, klatki schodowe, stolarka drzwiowa oraz kominki. W stajniach i innych budynkach gospodarczych oryginalne układy stanowisk oraz wyposażenie.

   Powrót