Aleja jest najstarszą w Polsce tego rodzaju czterorzędową aleją śródmiejską. Jest wyjątkowo długą (2 km), doskonale prostą aleją. Została ona wytyczona od Bramy Oliwskiej w kierunku północno-zachodnim w latach 1768-1770. Teren pod wytyczoną aleję został dokładnie zniwelowany i zdrenowany. Inicjatorem i fundatorem przedsięwzięcia był burmistrz gdański Daniel Gralath. Zapisał on w testamencie 100 tys. guldenów na budowę Wielkiej Alei. W części południowej przebiegała trasą dawnej drogi, mijając nieistniejący dziś szpital śś. Aniołów, następnie przecinając dawne role szpitalne (późniejsze cmentarze, które potem powstały w rejonie Wielkiej Alei) łączyła się z głównym traktem do Wrzeszcza. Wysadzona została pierwotnie po obu stronach podwójnym rzędem 1416 lip sprowadzonych specjalnie z Holandii drogą morską. Po I rozbiorze Polski, w połowie Wielkiej Alei ustawiono rogatki i bariery graniczne, w związku z zajęciem Wrzeszcza przez Prusaków. W czasie wojny 1807 r. wycięto drzewa na dużym odcinku południowym na potrzeby budowy urządzeń wojskowych. Po Kongresie Wiedeńskim wycięty fragment odtworzono. W ciągu XIX wieku poza cmentarzami zakładano wzdłuż alei parki i tereny sportowe, łącznie z halą zaadaptowaną po ostatniej wojnie na Operę Bałtycką. Modernizacja trasy z lat 20-tych XX w. dotyczyła poprawy właściwości komunikacyjnych. Wykonano wówczas dwie jednokierunkowe jezdnie asfaltowe z wydzielonym torowiskiem tramwajowym z boku. Przy alei ustawiono w 1893 r. pomnik - głaz ku pamięci Daniela Gralatha, a po ostatniej wojnie czołg dla upamiętnienia wyzwolenia wybrzeża. Uporządkowana po ostatniej wojnie, Aleja dziś jest cennym zabytkiem urbanistycznym i zespołem architektury zieleni.

Wielka Aleja ze szpalerami drzew ob. Aleja Zwycięstwa, Gdańsk nr rej.: 285 z 23.02.1967

   Powrót