Pomorze znane i nieznane

Wyszukaj w serwisie
 
 
 
 


Kalendarium pomorskie

Gdańsk, Świętopełk. Fot. Przemysław Marczewski  STYCZEŃ

 

Gdynia, fot. UM Gdynia  LUTY

 

 Władysławowo z lotu ptaka, fot. UM Władysławowo MARZEC

 

Hans Memling, Sąd Ostateczny. Fot. Muzeum Narodowe w Gdańsku  KWIECIEŃ

 

Wojska napoleońskie wkroczyły do Gdańska 26 maja 1807 r. Fot. Przemysław Marczewski  MAJ

 

Pałac Piłata, Kalwaria Wejherowska. Fot. Jacek Thiel   CZERWIEC

 

Panorama Gdańska i kościół Mariacki  LIPIEC

 

Tramwaj z 1952 r. Fot. ZKM Gdańsk  SIERPIEŃ

 

  WRZESIEŃ

 

Fontanna Neptuna w Gdańsku  PAŹDZIERNIK 

 

S/S Sołdek, fot. Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku  LISTOPAD 

 

Zdjęcie z planu "Czarny czwartek", fot. Przemysław Marczewski  GRUDZIEŃ

 


Wydarzyło się na Pomorzu - kalendarium historyczne

Maj


1 maja 1954 r. w Oliwie otwarto Miejski Ogród Zoologiczny Wybrzeża oraz Ogród Botaniczny z Palmiarnią. Obecnie gdańskie zoo jest jednym z największych i najciekawiej położonych ogrodów zoologicznych. Oliwski ogród szczyci się bogatą kolekcją zwierząt, wśród nich wieloma cennymi gatunkami pozostającymi pod ścisłą ochroną: hipopotamów karłowatych, wilków grzywiastych, osłów somalijskich, orangutanów, oryksów, lutungów jawajskich, anoa, mandryli, gerez czy pingwinów tońców.

1 maja 1935 r. w Rumi otwarto port lotniczy Gdyni. Do 1939 roku lotnisko obsługiwało połączenia z Warszawą (przez Gdańsk), Kopenhagą i Wenecją. W czasie II wojny światowej na lotnisku montowane były myśliwce  Focke-Wulf Fw 190, bombowce Heinkel He 111 oraz Junkers Ju 288 dla niemieckiej Luftwaffe. W marcu 1945 roku wycofująca się armia niemiecka zaminowała i zniszczyła lotnisko. Po wojnie na terenie byłego lotniska powstało osiedle domków jednorodzinnych.

1 maja 1976 r. otwarto okręt-muzeum ORP „Błyskawica" przy skwerze Kościuszki w Gdyni

2 maja 1974 r. otwarto Port Lotniczy w Rębiechowie. Został zbudowany od podstaw i zastąpił lotnisko w Gdańsku-Wrzeszczu. Głównym powodem powstania nowego portu była konieczność wyprowadzenia samolotów poza mieszkalną część Gdańska. W 2004 roku lotnisku nadano imię byłego prezydenta i przywódcy „Solidarności” Lecha Wałęsy. W roku 2010 port lotniczy w Rębiechowie obsłużył ponad dwa miliony pasażerów.

Oddział ZOMO. Na planie filmu „Czarny czwartek". Fot. Przemysław Marczewski2 maja 1988 r. pogłębiający się kryzys gospodarczy, połączony z wprowadzoną w lutym 1988 roku podwyżką cen, oraz represje wobec działaczy „Solidarności” dały początek strajkowi w Stoczni Gdańskiej. Po dwóch dniach stocznię otoczyły oddziały ZOMO, odcięto łączność telefoniczną. Z dyrekcja stoczni negocjowali  Tadeusz Mazowiecki i Andrzej Wielowieyski, jednak rozmowy nie przyniosły żadnego rezultatu. Protest stoczniowców poparli strajkiem okupacyjnym studenci Uniwersytetu Gdańskiego. Wobec groźby ataku ZOMO protest zakończył się 10 maja.


2 maja 1994 r. w katastrofie drogowej autobusu PKS niedaleko Kokoszek zginęły 34 osoby.

3 maja 1660 r. w Oliwie podpisany został traktat pokojowy kończący potop szwedzki. Polska utraciła większą część Inflant wraz z Rygą oraz uznała suwerenność Prus. Ponadto, król Jan II Kazimierz zrzekł się pretensji do tronu szwedzkiego.  Szwecja zobowiązała się dotrzymywać wolności handlu na Bałtyku oraz zwrócić zrabowane archiwa i biblioteki.

3 maja 1981 r. z inicjatywy NSZZ „Solidarność" odbyła się na Rynku w Starogardzie Gdańskim msza św. polowa w intencji Ojczyzny. Przybyło ponad 15 tysięcy mieszkańców miasta.

4 maja 1817 r. urodził się  Florian Stanisław Ceynowa (także Cejnowa, kasz. Cenôwa), działacz kaszubski.

5 maja 1653 r. przed Dworem Artusa w Gdańsku zostali ścięci Francuzi Charles i Claude de Fleutot, skazani za fałszowanie pieniędzy.

Wielka Zbrojownia w Gdańsku, fot. Przemysław Marczewski
6 maja 1923 r. 
 otwarto pasaż handlowy na parterze Wielkiej Zbrojowni. Budynek zaprojektował Antoni van Obbergen w latach 1602-1605. Od strony ulicy Piwnej na fasadzie dostrzec możemy między innymi:
• dwa wielkie rustykowane portale, zwieńczone kartuszami z herbami Gdańska, podtrzymywanymi przez lwy,
• posąg  Minerwy – rzymskiej bogini sztuki, rzemiosła oraz mądrości,
• postacie gdańskich żołnierzy – trzech pikinierów, halabardzisty i wachmistrza.
Na fasadzie od strony Targu Węglowego ujrzymy:
• rzeźby dwóch muszkieterów, chorążego, konstabla i kapitana,
• figurę Kozaka z leżącą u stóp ściętą głową. Ściętym jest Jan Podkowa, samozwańczy hospodar mołdawski, skazany na śmierć przez króla Stefana Batorego.
W czasie zdobywania Gdańska przez Armię Czerwoną, Wielka Zbrojownia została spalona, odbudowaną ją w latach 1947-1965.

7 maja 1953 r.  w więzieniu w Sztumie zmarł na zawał serca kontradmirał Adam Mohaczy, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku. W okresie dwudziestolecia międzywojennego był m.in. kapitanem ORP „Generał Haller" i komendantem Portu Wojennego w Gdyni. To jego autorstwa był plan obrony Gdyni i Helu na wypadek wojny. We wrześniu 1939 r. brał udział w obronie Helu. Został pojmany przez Niemców w nocy z 1 na 2 października, podczas próby ucieczki do Szwecji na kutrze rybackim. Do 1945 r. pozostawał w niewoli niemieckiej. Po wojnie czasowo pełnił obowiązki zastępcy szefa Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. Następnie był zastępcą szefa Sztabu Głównego i szefem Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. Od 1945 do 1947 r. czasowo p.o. dowódcy Marynarki Wojennej. Pod koniec roku 1949 został aresztowany i poddany brutalnemu śledztwu. W 1950 r. Najwyższy Sąd Wojskowy skazał Mohaczego na 13 lat więzienia pod fałszywym zarzutem dokonania sabotażu. Został zrehabilitowany w 1957 postanowieniem Naczelnego Sądu Wojskowego uchylającym wyrok.

8 maja 1925 r. otwarto stadion przy ul. Elbląskiej w Gdańsku. Stadion miał krytą bieżnię i trybuny na ponad 1000 osób.

9 maja 1457 r. gdańszczanie złożyli hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi.

9 maja 1922 r. rozpoczęto naukę w Gimnazjum Polskim w Gdańsku (obecnie ul. Augustyńskiego 1). Uroczyste otwarcie nastąpiło 13 maja. Pierwszym dyrektorem szkoły został dr Antoni Snowiński. Było to jedyne polskie gimnazjum na terenie Wolnego Miasta Gdańsk. Do szkoły uczęszczały dzieci polskiego pochodzenia. Nauka trwała dziewięć lat i była płatna. Gimnazjum funkcjonowało do rozpoczęcia II wojny światowej. Dziś budynek zajmuje Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.

11 maja 1664 r. Jan Heweliusz, jako pierwszy obywatel Rzeczypospolitej, został przyjęty do The Royal Society – prestiżowego towarzystwa naukowego zrzeszającego przedstawicieli nauk przyrodniczych i matematycznych.

15 maja 1457 r. Gdańsk otrzymał tzw. wielki przywilej, zapewnił on gdańszczanom swobodny przywóz towarów Wisłą z Polski, Litwy i Rusi bez konieczności kontroli. Zniesiono cło funtowe oraz cła lądowe i wodne na terenie Prus Królewskich oraz przyrzeczno nie wprowadzać żadnych ceł i opłat na Wiśle.

15 maja 1557 r. przywilej nadany przez króla Zygmunta Augusta przyznał gdańskim protestantom równe prawa z wyznaniem katolickim.

17 maja 1675 r. zmarł Jerzy Strakowski, architekt i budowniczy wielu gdańskich fortyfikacji. W latach 1630-1640 studiował, jako stypendysta Rady Miasta Gdańska, zagadnienia fortyfikacji w Holandii. Według jego projektu wybudowane zostały: Mała Zbrojownia, Grodzisko oraz szańce i fortyfikacje na Biskupiej Górce w Gdańsku.

„Dziennik Bałtycki"19 maja 1945 r. ukazał się pierwszy numer „Dziennika Bałtyckiego". Pierwszym redaktorem naczelnym tej popularnej na Wybrzeżu gazety był Anatol Mikułko.


20 maja 1985 r. zmarł Karol Olgierd Borchardt, wieloletni kapitan żeglugi wielkiej. Pływał między innymi na „Darze Pomorza" i M/S „Batory". Był organizatorem, a potem dyrektorem polskiego gimnazjum i liceum morskiego w Landwood w Anglii. Od 1958 roku publikował artykuły w czasopismach: „Morze", „Tygodnik Morski", „Litery". W 1960 roku wydał swoją debiutancką książkę „Znaczy Kapitan”, która przyniosła mu międzynarodowe uznanie.

22 maja 1947 r. został podjęty z dna morza pancernik „Schleswig-Holstein" (zobacz także Bitwa o Westerplatte, 1-7 września 1939 r.). Okręt zatonął wskutek bombardowania w wielkim nalocie brytyjskim na Gdynię 18/19 grudnia 1944 r. Po wojnie 22 maja 1947 roku został wydobyty przez Rosjan z portu w Gdyni, by służyć za cel podczas ćwiczeń.


 
Marek Kamiński

23 maja 1995 r. gdański podróżnik Marek Kamiński wraz z Wojciechem Moskalem zdobyli biegun północny. Wyruszyli z Ward Hunt Island 72 dni wcześniej i przebyli 770 km. Zobacz wideo.



 
Daniel Gabriel Fahrenheit
24 maja 1686 r. w Gdańsku, w domu przy ulicy Ogarnej 95, przyszedł na świat Daniel Gabriel Fahrenheit.



24 maja 1945 r. została powołana Politechnika Gdańska. Uczelnia techniczna w Gdańsku istniała już wcześniej, jednak przed 1945 rokiem nosiła inne nazwy:
  • 1904-1918 r. – Królewska Wyższa Szkoła Techniczna w Gdańsku (Königliche Technische Hochschule zu Danzig)
  • 1918-1921 r. – Wyższa Szkoła Techniczna w Gdańsku (Technische Hochschule in Danzig)
  • 1921-1939 r. – Wyższa Szkoła Techniczna Wolnego Miasta Gdańska (Technische Hochschule der Freien Stadt Danzig)
  • 1939-1941 r. – Wyższa Szkoła Techniczna Gdańsk (Technische Hochschule Danzig)
  • 1941-1945 r. – Wyższa Szkoła Rzeszy w Gdańsku (Reichshochschule Danzig)
Z powodów kontrowersji historycznych, Politechniki Gdańskiej nie uznaje się za kontynuatorkę wcześniejszej uczelni technicznej.

 

25 maja 1457 r.  dzięki przywilejowi nadanemu przez Kazimierza Jagiellończyka do herbu Gdańska dodana

 została złota korona.


 

Żołnierze napoleońscy, fot. Przemysław Marczewski


26 maja 1807 r.,  po oblężeniu trwającym od 7 marca, wojska napoleońskie zdobyły Gdańsk. Następnego dnia o godz. 9 odbyło się uroczyste wkroczenie do miasta dowódcy francuskiego – marszałka Lefebvre'a.


26 maja 2004 r.  do nabrzeża Francuskiego w gdyńskim porcie zacumował wycieczkowiec „Grand Princess", największa w historii portu jednostka (ponad 100 tys. jednostek tonażu).

27 maja 1991 r. doszło do pierwszej po II wojnie światowej wizyty trzech niemieckich okrętów wojennych w Gdyni.

27 maja 1945 r. uruchomiono linię kolejową Słupsk – Lębork, a w następnych tygodniach linie do Ustki, Koszalina, Kołobrzegu, Białogardu i Szczecinka.

29 maja 1921 r. rozpoczęto budowę miasta i portu w Gdyni.

 
Oprac. Przemysław Marczewski
 






Publikujący: Bożena Micun-Gusman, data publikacji: 2012.05.25 10:48