Używamy cookies i podobnych technologii w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że ciasteczka będą umieszczane w Twoim urządzeniu elektronicznym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.

 

Pomorze znane i nieznane

Wyszukaj w serwisie
 
 
 
 


 
Wrota Pomorza 
 
Pomorze znane i nieznane 
 
Tradycje i zwyczaje

Symbolika świąt Bożego Narodzenia

III Przegląd Pomorski Stół Bożonarodzeniowy. Fot. PODR Stare Pole 
W Wigilię w każdym polskim domu stanie pięknie ustrojona choinka, na stole znajdzie się 12 potraw i wolne nakrycie dla nieobecnych bliskich albo dla zabłąkanych wędrowców. Podzielimy się opłatkiem, obdarujemy prezentami. Każda rzecz ma swoje znaczenie, o którym wielu z nas nie wie lub zapomniało. Jaką symbolikę niesie z sobą Boże Narodzenie?
 
Wigilia
Słowo wigilia pochodzi z języka łacińskiego i oznacza czuwanie. Dawniej w Kościele w dzień poprzedzający większe uroczystości obowiązywał post, wierni zaś przez całą noc oczekiwali na tę uroczystość, modląc się wspólnie. W Polsce Wigilia Bożego Narodzenia weszła na stałe do tradycji dopiero w XVIII wieku. Główną jej częścią jest uroczysta wieczerza, złożona z postnych potraw. Wieczerza ta ma charakter ściśle rodzinny. Zaprasza się czasami na nią, oprócz krewnych, osoby mieszkające samotnie.
 
Choinka
  • Wystawa świąteczna w Parku Etnograficznym we Wdzydzach Kiszewskich. Fot. Bartosz StachowiakGwiazda betlejemska, którą umieszcza się na szczycie drzewka, ma pomagać w powrotach do domu z dalekich stron.
  • Światełka na choince bronią dostępu złym mocom, a także odwracają nieżyczliwe spojrzenia ludzi. W religijnej symbolice światło wskazuje na Chrystusa, który był światłem dla pogan.
  • Jabłka zawieszane na gałązkach symbolizują biblijne jabłko, którym kuszeni byli Adam i Ewa. Rajskie jabłuszka zapewniają też zdrowie i urodę.
  • Orzechy, zawijane w sreberka, niosą dobrobyt i siłę.
  • Papierowe łańcuchy przypominają o zniewoleniu grzechem, ale np. w okresach rozbiorów miały wymowę politycznych okowów. W niektórych regionach Polski uważa się, że łańcuchy wzmacniają rodzinne więzi oraz chronią dom przed kłopotami.
  • Dzwonki oznaczają dobre nowiny i radosne wydarzenia.
  • Anioły mają opiekować się domem.
  • Samo żywe drzewko jest symbolem Chrystusa jako źródła życia.
 
Pierwsza gwiazda
W Polsce wieczerzę wigilijną rozpoczyna się wraz z pojawieniem się na niebie pierwszej gwiazdy. Czyni się tak na pamiątkę gwiazdy betlejemskiej, którą, według ewangelisty św. Mateusza, ujrzeli Mędrcy zwani Trzema Królami.
 
WieczerzaTradycyjna szopka. Fot. Bartosz Stachowiak
  • Sianko pod obrusem przypomina, że maleńki Jezus urodził się w szopce i leżał w żłóbku.
  • 12 potraw symbolizuje 12 apostołów albo też 12 miesięcy. Jeśli nie uda się przygotować ich aż tyle, na stole powinna się znaleźć nieparzysta liczba dań, lecz im ich więcej, tym większy dostatek i więcej dobrodziejstw spłynie na dom.
  • Wolne nakrycie zostawia się dla Chrystusa, który zaraz przyjdzie na świat, lub dla zabłąkanego wędrowca. W ten sposób wyrażamy również pamięć o naszych bliskich, którzy nie mogą świąt spędzić z nami, lub tych, którzy już odeszli.
  • Opłatkiem, świętym chlebem, dzielimy się na znak pojednania, miłości, przyjaźni i pokoju. Opłatek znali już najwcześniejsi chrześcijanie – otrzymywali go ci, którzy nie byli na mszy. Dzisiaj jest to już wyłącznie polski zwyczaj, którego najważniejszym przesłaniem jest pojednanie.
 
Kolędy
Wyraz kolęda pochodzi od łacińskiego słowa calendae, oznaczającego pierwszy dzień miesiąca. Kolęda w Polsce oznacza przede wszystkim pieśń religijną, związaną tematycznie z narodzinami Chrystusa. Najstarsza polska kolęda „Zdrów bądź królu anielski” pochodzi z 1424 roku. Niektóre kolędy autorskie znane są od wieków: „Przybieżeli do Betlejem pasterze” i „Przy onej górze” Jana Żabczyca, „Bóg się rodzi” Franciszka Karpińskiego, „Mizerna, cicha” Teofila Lenartowicza. W Polsce liczba znanych i opisanych kolęd osiąga ponad pół tysiąca.
 
Prezenty gwiazdkowe
Powszechna praktyka wzajemnego obdarowywania się prezentami (zwłaszcza dzieci) związana była pierwotnie z kultem i życiorysem św. Mikołaja, biskupa diecezji Bari (Włochy), wielkiego jałmużnika żyjącego w IV wieku. Jego niezwykła hojność, troska o biednych, stały się symbolem i uosobieniem miłości każdego bliźniego. Dzisiejszą tradycję wręczania świątecznych prezentów zawdzięczamy Marcinowi Lutrowi, który w 1535 roku domagał się, aby protestanci zaniechali „zwyczaju św. Mikołaja”, a prezenty dawali swoim dzieciom jako dar samego Dzieciątka Jezus.
 
Na podstawie artykułów w serwisie www.opoka.org.pl oprac. Ludmiła Jezierska






Publikujący: Aneta Konopacka, data publikacji: 2012.12.24 08:24