Skąd się wzięły? Po co powstały? Były świątynią, kalendarzem, czy może raczej rodzinnym grobowcem starożytnych plemion? Na przestrzeni lat archeolodzy, historycy, astronomowie, a nawet botanicy wielokrotnie eksplorowali otaczające je tereny i chociaż dziś wiadomo już o  nich sporo, to nadal nikt nie jest pewny… do czego właściwie służyły kamienne kręgi? 

 

Odry to mała wieś kaszubska, położona w powiecie chojnickim, nieopodal malowniczego Czerska. Właśnie tutaj znajduje się Rezerwat Przyrody Kręgi Kamienne w Odrach – największe w Polsce, a drugie w Europie, skupisko kamiennych kręgów i kurhanów, czyli tajemniczych kamiennych konstrukcji i kopców, których pochodzenie datuje się na I lub II wiek n.e. Są to pozostałości mieszkających tutaj setki lat temu Gotów i Gepidów, którzy zasiedlili na jakiś czas te tereny podczas wielkiej wędrówki ze Skandynawii nad Morze Czarne.

 

Cmentarzysko, rozciągające się na obszarze 8 hektarów, składa się z 10 kręgów kamiennych i 30 kurhanów, w których znajduje się około 600 grobów. Na przestrzeni lat naukowcy wysuwali różne teoria na temat ich pochodzenia i przeznaczenia. W roku 1874 Abraham Lissauer, urodzony w Kościerzynie archeolog, określił czas powstania odnalezionych narzędzi na okres neolitu. Pięćdziesiąt lat później prof. Józef Kostrzewski przypisał utworzenie konstrukcji Prasłowianom. Nazistowscy badacze stwierdzili, iż kręgi były germańskim sanktuarium. Ostatecznie w 1962 r. dr Jerzy Kmieciński stwierdził, iż cmentarzysko jest pozostałością skandynawskich ludów, które po około 200 latach opuściły tereny Pomorza.

Fragment ekspozycji w Odrach Fot. Adam Bramański

 

Dużą kolekcję przedmiotów znalezionych podczas prowadzonych tu wykopalisk obejrzeć można w oddziale Muzeum Historyczno-Etnograficznego w Chojnicach, który znajduje się w Odrach. Prezentowane są najcenniejsze znaleziska archeologiczne, dokumentujące kulturę materialną i duchową Gotów, takie jak ceramika, biżuteria, przybory i narzędzia, a także makieta cmentarzyska i rekonstrukcje grobów. Muzeum otwarte jest codziennie, od godz. 11.00 do 19.00. Bilet normalny kosztuje 4 zł, ulgowy 3 zł, oprowadzenie przez przewodnika 20 zł.

 

Międzygwiezdne drogowskazy, kosmiczne baterie czy siedlisko duchów? Fot. www.czersk.pl

Miejsce to od lat jest obiektem wzmożonych eksploracji zarówno profesjonalnych badaczy, jak i amatorów. Gościli tu również astronomowie, starający się ustalić, czy rozmieszczenie głazów miało związek z prehistorycznymi obserwacjami niebios, a nawet radiesteci. Według nich, kręgi i kurhany to tzw. miejsce mocy, skupiające energię Ziemi i Kosmosu. Miłośnicy geomancji polecają ten teraz, twierdząc, iż jest to strefa „niezwykle pozytywnej energii”.

 

Według niektórych środowisk, odrzańskie kręgi, jak i pozostałe obiekty tego typu, mają ścisłe (choć nie do końca jasne) powiązania z pozaziemskimi formami życia. Świadkowie twierdzą, iż obserwowali dziwne zjawiska na nocnym niebie i nie tylko. „Przemieszczanie się” całych gwiazdozbiorów, świetliste obiekty krążące nad cmentarzyskiem czy chwilowe zniknięcia i pojawienia się osób, to tylko niektóre z nich.

 

Nie zabraknie też zajęcia dla łowców duchów. Według legendy, gdzieś pośród kręgów, lub w jednym z kurhanów, pochowany jest słowiański książę, którego trumnę wykonano w całości z bursztynowej masy. Dawni poszukiwacze skarbów podejmowali próby odnalezienia drogocennego grobu, jednak przeszkodził im w tym duch zmarłego. Podobno od tamtej pory, zjawa pojawia się pośród drzew, aby strzec swych tajemnic przed żądnymi sławy i bogactw.

Rzadkie porosty na kamiennych kręgach Fot. www.czersk.pl

O wyjątkowości tajemniczych pozostałości sprzed setek lat przekonują także biolodzy. Od 1958 r. okolice Odrów ustanowiono prawnie chronionym rezerwatem przyrody. Stworzono go nie tylko przez wzgląd na archeologiczne znaleziska, ale i w celu chronienia około 90 gatunków niezwykle rzadkich porostów rosnących na głazach. Nie byłoby to nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, iż występują one wyłącznie na terenach wysokogórskich. Niektóre z nich są również charakterystyczne dla Skandynawii.

 

Rezerwat znajduje się ok. 1,5 km na północny zachód od wsi Odry, po południowej stronie rzeki Wdy. Ze wsi jedzie się tam ul. Zawodzińskiego. W lesie, po ok. 200 metrach należy skręcić zgodnie z kierunkowskazem w lewo, na leśną drogę do wsi Miedzno. Po kolejnych 500 metrach skręcamy w prawo na drogę, która prowadzi do parkingu. Do Odrów dojeżdża również PKS z Czerska.

		Fot. Arkadiusz Bujak

   Powrót