|
|
Kosmiczny zegar w mieście Heweliusza
Czyżby historia zatoczyła koło? Od najdawniejszych czasów zjawiska astronomiczne nadawały rytm życiu na naszej planecie. W starożytności rozpoczęliśmy rachubę czasu urządzeniami czerpiącymi swe wskazania z położenia Słońca na niebie. Teraz zegarki regulować będziemy na podstawie sygnałów pulsarów. Najdokładniejszy czasomierz na świecie odlicza sekundy na dachu kościoła św. Katarzyny. Astronomowie wyrażają opinię, że pewna klasa pulsarów jest najbardziej stabilnym wzorcem czasu, jaki oferuje nam przyroda. Jeśli tak, to czemu z tej okazji nie skorzystać i nie zbudować zegara opartego na takim wzorcu? Kilka ośrodków naukowych na świecie pracuje nad wykorzystaniem pulsarów do synchronizacji zegara atomowego ale prace te mają charakter laboratoryjny, bez aplikacji do zegara pulsarowego, którego chód byłby na bieżąco synchronizowany poprzez odbierane w czasie rzeczywistym sygnały pulsarów. Na początku XXI wieku, zrodził się pomysł zbudowania zegara wykorzystującego jako podstawę czasu gwiazdę neutronową (pulsar). W 2009 r. idea przybrała realistyczną formę – inwestorem zostało Muzeum Historyczne Miasta Gdańska, które kultywuje pamięć wielkiego gdańskiego astronoma Jana Heweliusza i zbudowanie pierwszego na świecie zegara pulsarowego uznało za
Celem była budowa urządzenia tworzącego tzw. Pulsarową Skalę Czasu, najbardziej stabilną z dotychczas znanych skal czasu. Zbudowany w Gdańsku zegar pulsarowy ma stanowić platformę testową, której celem jest udowodnienie słuszności samej idei, oraz doprowadzenie proponowanej technologii do perfekcji. Organizatorów urzekła z jednej strony niedostępna do tej pory dokładność i stabilność takiego zegara w długich okresach czasu, uniwersalność takiego wzorca (gdyby jakaś hipotetyczna awaria zatrzymała wszystkie zegary świata, to z pulsarowej skali czasu można by rachubę czasu odtworzyć), a z drugiej strony niewątpliwie oczarowała ich pewna metafizyka takiego urządzenia, które rachubę czasu – główne narzędzie porządkujące życie ludzi na Ziemi – prowadzi według
Mechanizm tego wyjątkowego urządzenia będzie działał w oparciu o impulsy wysyłane przez jedne z bardziej intrygujących kosmicznych tworów – pulsary, czyli gwiazdy neutronowe powstające na skutek wybuchów supernowych które promieniują z niespotykaną regularnością. Wyznaczenie przestrzennego położenia zegara względem pulsarów i zastosowania odpowiednich poprawek na różnice dróg sygnału umożliwią zastosowane zaawansowane programy i algorytmy. W procesie tym wykorzystane są również modele matematyczne ruchu Ziemi względem barycentrum Układu Słonecznego i znajomość ruchu Słońca w Galaktyce. Dzięki obserwacji większej liczby pulsarów, po zastosowaniu odpowiednich programów możliwe jest także poprawianie parametrów modelu. Ten nowatorski mechanizm umieszczony został w gdańskim kościele św. Katarzyny, w samym centrum Starego Miasta w Gdańsku, dosłownie 20 metrów nad grobem Jana Heweliusza, w punkcie Ziemi 54°21'15"N, 18°39'6"E. Dlaczego akurat w Gdańsku? Powodów jest kilka. Jan Heweliusz – znany polski astronom, twórca prototypu zegara wahadłowego pochodzi z Gdańska. Poza tym właśnie w tym mieście możliwy jest odbiór bardzo silnego sygnału wysyłanego przez pulsary, a prezentacja urzadzenia połączona została z obchodami 400-setnej rocznicy urodzin naukowca.
Zespół badawczy – autorzy prototypu zegara pulsarowego:
Informacji na temat projektu Zegar Pulsarowy GDAŃSK 2011 udziela:
Źródło: Opr. BK mat. promocyjne projektu „Zegar Pulsarowy Gdańsk 2011” Muzeum Historycznego Miasta Gdańska; mat. edukacyjne www.nasa.gov
Publikujący: Aneta Konopacka,
data publikacji:
2012.02.10 11:51
|
|||
|
||||


