Zakon kartuzów pojawił się na Kaszubach pod koniec XIV wieku. Ziemię zakonnikom podarował w 1382 roku kaszubski szlachcic Jan z Różęcina, a fundatorem kościoła był gdański patrycjusz Jan Thiergart. Świątynię zbudowano z nieobrabianego kamienia polnego, a od wysokości około 3 m - z cegły. Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny aż do XIX wieku był niedostępny dla wiernych i służył tylko zakonnikom.

 

Najciekawsze zachowane po dziś elementy kolegiaty to flandryjskie kurdybany, obicia ze skóry koziej lub oślej, które znajdziemy w prezbiterium. W prezbiterium znajduje się również tron przeora i wspaniałe stalle, drewniane ławki z miejscami dla ojców zakonnych. Część stalli zdobią płaskorzeźby przedstawiające zakonników oraz apostołów i świętych.

 

Charakterystyczny trumienny dach kościół zyskał w I połowie XVIII wieku, kiedy to dach  dwuspadowy zamieniono na kształt wieka trumny, nawiązując do pozdrowienia zakonników „Memento mori”, co po łacinie oznacza „Pamiętaj o śmierci”.

 

Kartuscy zakonnicy mieszkali w eremach, osobnych domkach z ogródkiem, w których modlili się i pracowali. Pomimo surowej reguły zakonnej, kartuzi nie byli typowymi pustelnikami. Trzy razy dziennie spotykali się na wspólnej modlitwie, raz w tygodniu - podczas spaceru. Swoją maksymę „Krzyż stoi, choć świat się zmienia” kartuzi powtarzali aż do XIX wieku, kiedy to władze pruskie doprowadziły do kasacji zgromadzenia. Po likwidacji klasztoru wraz ze śmiercią kolejnych zakonników eremy rozbierano. Do dziś spośród osiemnastu domków, w których mieszkali, ocalał tylko jeden. Do kaszubskiej kartuzji, która słynęła z bogactwa i wyrobu znakomitego likieru, należało w XV wieku kilka tysięcy hektarów ziemi.

 

Zakon kartuzów upamiętnił się na Pomorzu głównie dzięki powstaniu Kartuz. Wieś, która rozwinęła się przy klasztorze, otrzymała prawa miejskie w 1923 roku. Dziś Kartuzy to jedna z najpiękniejszych wizytówek Kaszub.

   Powrót