Przy ulicy Mennonitów w Gdańsku stoi klasycystyczny kościół z 1818 r., który
służył mennonitom do 1945 roku. Obecnie jest to kościół Zielonoświątkowców.

Fot. Agnieszka Małek

 

Wyznanie menonickie powstało w XVI wieku w Holandii  jako jeden z odłamów anabaptyzmu. Nazwę wywodzi od swego założyciela Menno Simonsa. Główne zasady menonityzmu to przede wszystkim: chrzest dorosłych, możliwość wykluczenia z gminy menonickiej grzeszników, możliwość wyboru pasterzy przez wiernych, całkowity zakaz noszenia i używania broni, zakaz przysięgania na cokolwiek i zakaz sprawowania wysokich urzędów.
Na Żuławach oraz w Dolinie Dolnej Wisły menonici osiedlili się w 1540 r. Swoje społeczności organizowali też w Elblągu, Gdańsku i Malborku. Byli bardzo pracowici, zbudowali wały przeciwpowodziowe, wykopali rowy i zmeliorowali ziemię, przygotowując ją do nowoczesnej uprawy. Menonici holenderscy zostali bardzo dobrze przyjęci w Polsce. W późniejszych latach królowie polscy potwierdzali prawa przyznane osadnikom. Holenderscy osadnicy przyczynili się w dużym stopniu do zagospodarowania Żuław, przemienili bagienne tereny Żuław w rolniczo wykorzystany obszar.  Po włączeniu Żuław do Prus, restrykcje rządu pruskiego zmusiły część menonitów do emigracji, pozostali powoli tracili swą odrębność kulturową.
Pozostawili po sobie ciekawą kulturę materialną, zadbane wioski, schludne i czyste chałupy, a może przede wszystkim liczne cmentarze z fantazyjnymi nagrobkami (można je zobaczyć m.in. w Stogach i Karwieńskich Błotach). Ostatni menonici opuścili Żuławy w 1945 roku w związku ze zbliżającą się Armią Czerwoną.

 

---